Για πολλούς ανθρώπους, το πιο δύσκολο μέρος της ψυχοθεραπείας είναι η στιγμή πριν από την πρώτη συνεδρία. Μπορεί να σκέφτεστε «από πού θα αρχίσω;», «θα ξέρω τι να πω;», «κι αν συγκινηθώ;» ή «κι αν το πρόβλημά μου δεν είναι αρκετά σοβαρό;». Αυτές οι ερωτήσεις είναι συνηθισμένες. Η αμηχανία ή το άγχος δεν σημαίνουν ότι δεν είστε έτοιμοι. Σημαίνουν ότι εισέρχεστε σε μια νέα εμπειρία, όπου καλείστε σταδιακά να μιλήσετε για πράγματα προσωπικά σε έναν άνθρωπο που ακόμη δεν γνωρίζετε.

Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος να ξεκινήσει αυτή η πρώτη γνωριμία. Μπορείτε να μιλήσετε με τον δικό σας ρυθμό, να σταματήσετε σε ό,τι χρειάζεστε περισσότερο χρόνο και να πείτε ανοιχτά ότι δεν γνωρίζετε από πού να αρχίσετε. Δεν χρειάζεται να έχετε οργανώσει τις σκέψεις σας ούτε να ξέρετε ακριβώς τι σας συμβαίνει. Μέρος της διαδικασίας είναι να αρχίσει να διαμορφώνεται, μέσα από τη συζήτηση, μια πιο καθαρή εικόνα για αυτό που σας απασχολεί.

Πριν από το ραντεβού: τι είναι χρήσιμο να γνωρίζετε

Κατά την τηλεφωνική επικοινωνία μπορείτε να ζητήσετε τις βασικές πρακτικές πληροφορίες: τη διεύθυνση, τη διάρκεια της συνάντησης, την αμοιβή, τον τρόπο ακύρωσης, τη συχνότητα με την οποία πραγματοποιούνται συνήθως οι συνεδρίες και αν υπάρχει κάτι που χρειάζεται να έχετε μαζί σας. Δεν είναι απαραίτητο να περιγράψετε λεπτομερώς το ζήτημά σας στο τηλέφωνο. Μια σύντομη φράση, όπως «βιώνω έντονο άγχος το τελευταίο διάστημα» ή «θέλω να συζητήσω μια δυσκολία στη σχέση μου», είναι συνήθως αρκετή για τον αρχικό προγραμματισμό.

Αν λαμβάνετε φαρμακευτική αγωγή ή παρακολουθείστε από άλλον επαγγελματία υγείας, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τις βασικές πληροφορίες ώστε να τις αναφέρετε όταν σας ζητηθούν. Δεν χρειάζεται να συγκεντρώσετε ολόκληρο ιατρικό αρχείο, εκτός αν έχει προηγηθεί σχετική συνεννόηση. Επίσης, μπορείτε να σημειώσετε δύο ή τρία θέματα που δεν θέλετε να ξεχάσετε. Η λίστα δεν είναι υποχρεωτική· είναι απλώς ένα βοήθημα αν το άγχος σας κάνει να χάνετε τη σειρά των σκέψεών σας.

Πώς ξεκινά συνήθως η πρώτη συνεδρία

Η συνάντηση συχνά αρχίζει με μια σύντομη εξήγηση του πλαισίου. Ο θεραπευτής μπορεί να μιλήσει για την εμπιστευτικότητα, τη διάρκεια και τη συχνότητα των συνεδριών, τις ακυρώσεις, την αμοιβή και τον τρόπο επικοινωνίας εκτός ραντεβού. Αυτές οι πληροφορίες δεν είναι γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ξεκάθαρου και προβλέψιμου χώρου, όπου γνωρίζετε τι μπορείτε να περιμένετε.

Στη συνέχεια μπορεί να ακουστεί μια ανοιχτή ερώτηση: «Τι σας φέρνει εδώ αυτή την περίοδο;» ή «Τι σας έκανε να αποφασίσετε να επικοινωνήσετε τώρα;». Δεν υπάρχει σωστή απάντηση. Μπορείτε να ξεκινήσετε από ένα πρόσφατο περιστατικό, από ένα συναίσθημα, από κάτι που επαναλαμβάνεται ή ακόμη και από τη δυσκολία σας να εξηγήσετε τι συμβαίνει. Το «δεν ξέρω από πού να αρχίσω» είναι απολύτως έγκυρη αρχή.

Τι μπορεί να σας ρωτήσει ο θεραπευτής

Οι πρώτες ερωτήσεις έχουν στόχο να δημιουργηθεί μια αρχική εικόνα, όχι να σας εξετάσουν. Ανάλογα με το αίτημα και την προσέγγιση, μπορεί να αφορούν:

  • πότε εμφανίστηκε ή εντάθηκε η δυσκολία και πώς επηρεάζει την καθημερινότητά σας,
  • τον ύπνο, την ενέργεια, την εργασία, τις σχέσεις ή τη σωματική σας κατάσταση,
  • σημαντικά γεγονότα της ζωής και τις αλλαγές που συμβαίνουν τώρα,
  • το υποστηρικτικό σας δίκτυο και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζατε δυσκολίες στο παρελθόν,
  • προηγούμενη εμπειρία ψυχοθεραπείας ή άλλη φροντίδα ψυχικής και σωματικής υγείας,
  • τι θα θέλατε να αλλάξει και πώς θα αναγνωρίζατε ότι η θεραπεία σας βοηθά.

Ορισμένα θέματα μπορεί να είναι δύσκολο να ειπωθούν στην πρώτη συνάντηση. Έχετε δικαίωμα να πείτε ότι δεν είστε ακόμη έτοιμοι να μιλήσετε γι’ αυτά. Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης απαιτεί χρόνο και ο ρυθμός της αποκάλυψης δεν χρειάζεται να είναι ίδιος για όλους.

Τι σημαίνει εμπιστευτικότητα

Η εμπιστευτικότητα αποτελεί θεμελιώδες μέρος της ψυχοθεραπευτικής σχέσης. Οι πληροφορίες που μοιράζεστε δεν αντιμετωπίζονται ως απλή καθημερινή συζήτηση. Ο επαγγελματίας οφείλει να σας εξηγήσει πώς προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα, αν τηρούνται σημειώσεις και ποιες είναι οι νομικές ή δεοντολογικές εξαιρέσεις του απορρήτου. Οι εξαιρέσεις συνδέονται συνήθως με σοβαρό και άμεσο κίνδυνο ή άλλες υποχρεώσεις που προβλέπει το ισχύον πλαίσιο.

Μπορείτε να ζητήσετε διευκρίνιση με απλά λόγια: «Σε ποιες περιπτώσεις θα χρειαζόταν να μοιραστείτε κάποια πληροφορία;» ή «Πώς διαχειρίζεστε τις σημειώσεις και τα στοιχεία επικοινωνίας;». Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι η ενημέρωση για την ιδιωτικότητα και τα όρια του απορρήτου πρέπει να γίνεται από την αρχή της συνεργασίας.

Δεν χρειάζεται στην πρώτη συνεδρία:

  • να αφηγηθείτε όλη τη ζωή σας με χρονολογική σειρά,
  • να γνωρίζετε τη διάγνωση ή την «αιτία» του προβλήματος,
  • να μιλήσετε για κάτι πριν αισθανθείτε έτοιμοι,
  • να είστε ήρεμοι ή να ελέγξετε τη συγκίνησή σας,
  • να αποφασίσετε αμέσως πόσο καιρό θα συνεχίσετε.

Θα τεθούν στόχοι από την πρώτη φορά;

Μερικές φορές το αίτημα είναι αρκετά συγκεκριμένο: «θέλω να διαχειρίζομαι καλύτερα τις κρίσεις πανικού» ή «θέλουμε να επικοινωνούμε χωρίς να καταλήγουμε σε έντονη σύγκρουση». Άλλοτε είναι πιο ασαφές: «δεν αισθάνομαι ο εαυτός μου» ή «κάτι επαναλαμβάνεται στις σχέσεις μου». Και οι δύο μορφές είναι αποδεκτές. Οι στόχοι μπορεί να διαμορφωθούν σταδιακά, καθώς προκύπτει καλύτερη κατανόηση της κατάστασης.

Η ψυχοθεραπεία είναι συνεργατική διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι δεν αποφασίζει μόνο ο θεραπευτής τι πρέπει να αλλάξει. Οι ανάγκες, οι αξίες, οι προτιμήσεις και οι συνθήκες της ζωής σας αποτελούν μέρος του σχεδιασμού. Είναι χρήσιμο να συζητιέται πώς θα παρακολουθείτε την πορεία και πότε θα επανεξετάζετε τους στόχους.

Πώς θα καταλάβω αν μου ταιριάζει ο θεραπευτής;

Δεν είναι απαραίτητο να αισθανθείτε αμέσως βαθιά οικειότητα. Μια πρώτη συνεδρία περιλαμβάνει φυσιολογικά αμηχανία και αβεβαιότητα. Μπορείτε όμως να παρατηρήσετε ορισμένα βασικά στοιχεία:

  • Σας ακούει χωρίς να σας διακόπτει συνεχώς ή να βιάζεται να βγάλει συμπέρασμα;
  • Απαντά με σαφήνεια στις ερωτήσεις για εκπαίδευση, προσέγγιση και πλαίσιο;
  • Σέβεται τα όρια και τον ρυθμό σας;
  • Αποφεύγει υποσχέσεις γρήγορης ή εγγυημένης «θεραπείας»;
  • Μπορείτε να εκφράσετε διαφωνία ή αμφιβολία χωρίς να νιώσετε ότι τιμωρείστε;

Η θεραπευτική σχέση δεν σημαίνει ότι θα συμφωνείτε πάντα ή ότι κάθε συνεδρία θα είναι άνετη. Σημαίνει ότι υπάρχει αρκετή ασφάλεια για να συζητηθεί και η ίδια η δυσκολία της συνεργασίας. Η APA αναγνωρίζει τη θεραπευτική συμμαχία —τη συνεργασία γύρω από στόχους, τρόπο δουλειάς και σχέση— ως κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας.

Τι μπορεί να νιώσετε μετά τη συνεδρία

Μετά την πρώτη συνάντηση κάποιοι αισθάνονται ανακούφιση, άλλοι κούραση, αμηχανία ή μεγαλύτερη συναισθηματική ένταση. Μπορεί να φύγετε με αίσθηση ελπίδας ή με περισσότερες ερωτήσεις. Καμία από αυτές τις αντιδράσεις δεν προβλέπει από μόνη της αν η θεραπεία θα είναι χρήσιμη. Είναι σημαντικό να δώσετε λίγο χρόνο στον εαυτό σας και, αν μπορείτε, να μην προγραμματίσετε αμέσως μετά κάτι ιδιαίτερα απαιτητικό.

Στο τέλος μπορεί να υπάρχει μια κάπως πιο καθαρή εικόνα για το αίτημά σας, όμως συχνά εξίσου σημαντική είναι η αίσθηση ότι μπορέσατε να ακουστείτε. Μία συνάντηση δεν χρειάζεται να λύσει όλα όσα σας απασχολούν. Είναι το ξεκίνημα μιας σχέσης συνεργασίας και εμπιστοσύνης, η οποία χτίζεται σταδιακά και αξιολογείται και από τις δύο πλευρές.

Σκεφτείτε τι σας έκανε να αισθανθείτε ότι ακούγεστε, τι σας δυσκόλεψε και ποιες απορίες έμειναν. Μπορείτε να τα φέρετε στην επόμενη συνάντηση. Η ανατροφοδότηση δεν είναι αγένεια· είναι μέρος μιας συνεργασίας που χρειάζεται να προσαρμόζεται.

Συχνές απορίες για την πρώτη συνεδρία

Κι αν κλάψω;

Η συγκίνηση είναι φυσιολογική και δεν χρειάζεται να απολογηθείτε γι’ αυτήν. Ούτε είναι απαραίτητο να κλάψετε για να θεωρηθεί η συζήτηση «ουσιαστική».

Κι αν μείνω σιωπηλός;

Η σιωπή μπορεί να είναι μέρος της διαδικασίας. Ο θεραπευτής μπορεί να σας βοηθήσει με ερωτήσεις, αλλά δεν χρειάζεται να γεμίσετε κάθε κενό.

Κι αν αποφασίσω ότι δεν θέλω να συνεχίσω;

Έχετε δικαίωμα να μη συνεχίσετε ή να ζητήσετε διαφορετικό επαγγελματία. Αν είναι εφικτό, μια σύντομη συζήτηση για το τι δεν ταίριαξε μπορεί να προσφέρει χρήσιμη κατανόηση και καλύτερη παραπομπή.

Πρώτη συνεδρία στο Λόγος Ψυχής στη Θέρμη

Στο Κέντρο Ψυχοθεραπείας «Λόγος Ψυχής» η πρώτη επικοινωνία γίνεται τηλεφωνικά. Μπορείτε να καλέσετε στο 231 408 6379 για να ενημερωθείτε και να προγραμματίσετε μια συνάντηση. Το κέντρο βρίσκεται στην Καραολή και Δημητρίου 24 στη Θέρμη και εξυπηρετεί ανθρώπους από τη Θέρμη, το Πανόραμα, την Πυλαία και τις γύρω περιοχές.

Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ενημέρωση από τον επαγγελματία με τον οποίο πρόκειται να συνεργαστείτε.